Sienkiewiczowski Neron z „Quo Vadis” to człowiek i instytucja w jednym. Jako człowiek jest wyniesiony ponad etykę i prawo, wierząc we własną boskość sam jeden jest sędzią swoich czynów, sam określa, czym jest dobro i zło. W Neronie ścierają się dwie tendencje – zamiłowanie do piękna, do którego odwołuje się Petroniusz i najniższe instynkty, którym przypochlebia się Tygellin. Petroniusz i Tygellin są jak anioł i demon walczący o duszę Nerona.

Ale Neron to także instytucja. Powszechna zgoda, że wola Nerona jest ostateczną instancją gwarantuje ład w państwie. Rzymskie koterie nie walczą między sobą na ulicach, lecz konkurują o łaski władcy. Neron jest politycznym mechanizmem – otaczający go doradcy i sługusi wrzucają w jego głowę swoje postulaty, a szalony umysł trawi je i wypluwa decyzje. Wyroki Nerona bywają nieprzewidywalne jak rzuty kostką.

Doradcy Nerona szukają sposobów na zaskarbienie jego przychylności. Ci, którzy wykażą się większym sprytem w przekonywaniu obłąkanego cesarza, wygrywają. Sienkiewicz w „Quo Vadis” dał świetne studium tyranii: tyrania nie jest władzą jednostki, ale rządami tych, którzy aktualnie cieszą się względami tyrana.

Rzymska tyrania nie różni się znowu tak bardzo od naszej demokracji. Funkcję, którą kiedyś pełnił Neron, dzisiaj sprawuje tzw. lud, czyli wyborcy. Wyborcza masa to - obdarzony niestety szczątkową świadomością - tyran, tyran stojący ponad prawem, bo mający władzę to prawo dowolnie ustanawiać. Lud decyduje, kto będzie pełnił najważniejsze funkcje w państwie, a jego wola jest niepodważalna. Wyborcy są mechanizmem stabilizującym porządek. Grupy wpływu, podobnie jak w cesarstwie, zamiast wykańczać się w strzelaninach prześcigają się w uwodzeniu elektoratu. I podobnie jak u Sienkiewicza do serc i umysłów wyborców przemawiają Petroniusze i Tygellini grający na zupełnie innych strunach ludzkiej natury.